Nguyên nhân của việc tăng nhập khẩu này là do sản xuất trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu nội địa và nhiều dự án đầu tư cơ sở hạ tầng lớn đang được triển khai đòi hỏi phải mua sắm nhiều trang thiết bị

Một nguyên nhân quan trọng khác là do thay đổi thói quan tiêu dùng của người dân. Trong 5 năm qua, chi tiêu của các hộ gia đình đã tăng 4,5%.

Tầng lớp trung bình và khá giả của Ma-rốc có xu hướng dùng hàng ngoại vì cho rằng sản phẩm nhập khẩu có chất lượng cao hơn hàng nội. Họ thường mua những sản phẩm nhập khẩu của châu Âu, châu Mỹ. Trong khi đó, tầng lớp dân nghèo (chiếm 20%) lại chuộng những mặt hàng giá rẻ hơn và những sản phẩm Trung Quốc đáp ứng được nhu cầu của bộ phận người dân này.

Cơ cấu tiêu dùng đang có sự thay đổi sâu sắc. Các hộ gia đình ngày càng ưu tiên mua sắm trang thiết bị, sản phẩm vệ sinh và chăm sóc y tế thay vì chỉ chú trọng đến các khoản chi truyền thống như thức ăn. Một nghiên cứu cho thấy người dân Ma-rốc đang hướng tới mô hình tiêu dùng của những nước phương Tây. Cùng với mức sống của người dân ngày một nâng cao, trong 3 năm tới, tăng trưởng tiêu dùng của các hộ gia đình sẽ đạt mức 2% mỗi năm.

Người tiêu dùng có xu hướng mua sắm các trang thiết bị tối tân như màn hình LCD hay các đồ điện gia dụng chạy bằng điện hoặc điện tử. Mặc dù có giảm trong thời gian qua song giá bán những mặt hàng này vẫn cao so với sức mua của người dân. Chỉ có khoảng 15% người dân có thu nhập cao mới mua sắm được những thiết bị này. Riêng bếp gas đã có mặt tại hầu hết các hộ gia đình.

Việc tăng mua sắm trang thiết bị gia dụng một phần cũng nhờ vào trình độ dân trí của người chủ gia đình. Theo nghiên cứu, trình độ giáo dục càng cao thì tỷ lệ trang bị nội thất càng lớn. Chẳng hạn đối với người có trình độ đại học, tỷ lệ này là 77% và họ thường mua máy tính xách tay và các đồ điện tử khác còn mới. Trường hợp ngược lại, tỷ lệ trang bị không vượt quá 49% và việc mua sắm chỉ giới hạn ở một số đồ gia dụng cũ.

Kể từ giữa những năm 90, đồ gỗ nhập khẩu cũng ngày càng được ưa chuộng tại Ma-rốc. Nhiều cửa hàng bày bán các sản phẩm châu Âu, châu Á liên tục được mở tại các thành phố lớn. Nếu như năm 1994, kim ngạch nhập khẩu đồ gỗ mới chỉ đạt 3 triệu USD thì đến năm 2008 con số này đã lên tới 50 triệu USD.

Theo điều tra, tỷ lệ trang bị tủ lạnh của các hộ gia đình đã đạt 95% năm 2006 tại thành phố và 72% ở vùng nông thôn. Do vậy 2009 - 2010 là thời điểm người dân bắt đầu mua sản phẩm mới thay thế. Doanh thu của một thiết bị làm lạnh khác cũng đang tăng là máy đông lạnh. Theo một cán bộ phụ trách marketing của Whirlpool, thị trường máy đông lạnh năm 2009 đã tăng trưởng 10% so với năm 2008. Hiện tỷ lệ trang bị sản phẩm này của các hộ gia đình còn thấp, dưới mức 50%. Hàng năm, nhiều nhà sản xuất và phân phối điện gia dụng trông chờ vào dịp Lễ Aid Al Adha hay còn gọi là Tết Cừu của người Hồi giáo diễn ra vào tháng 11 để nâng cao doanh thu bán hàng. Đây là dịp mà người dân đổ xô đi mua sắm và việc tiêu thụ sản phẩm trong khoảng 1 tuần này chiếm tới 25% doanh thu cả năm.

Việc đi lại cũng được người Ma-rốc rất quan tâm, vì vậy họ sẵn sàng bỏ một khoản tiền lớn ra mua một chiếc xe hơi. Theo nghiên cứu, tại thành phố có khoảng 30% hộ gia đình có ít nhất 1 xe ôtô trong khi ở nông thôn tỷ lệ này là 5%. Các ngân hàng đua nhau đưa ra các khoản cho vay tiêu dùng hấp dẫn trong khi những nhà sản xuất ôtô lại tung ra thị trường những hình thức mua trả góp, chưa kể việc bán các loại xe giá rẻ như Renault Logan. Điều này giúp những gia đình có thu nhập khiêm tốn có thể mua được 1 chiếc xe phù hợp với túi tiền.

Dự đoán, nhu cầu tiêu thụ hàng công nghiệp của Ma-rốc sẽ tăng mạnh trong thời gian tới. Hệ thống phân phối hiện đại đang không ngừng phát triển để đón bắt xu hướng này. Tính đến hết năm 2009, Ma-rốc có gần đại 60 siêu thị, 150 mạng lưới nhượng quyền thương hiệu và hơn 350 trung tâm thương mại.

Song song với việc thay đổi cơ cấu chi tiêu, người Ma-rốc cũng được tôn trọng hơn khi các hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng hoạt động ngày càng hiệu quả và Luật bảo vệ người tiêu dùng sẽ có hiệu lực vào năm 2010.

Hoàng Đức Nhuận -Thương vụ VN tại Ma-rốc

Email từ Casablanca